Çoğumuz zannederiz ki, hayatımızın bir parçası olan tükenmez kalem son yılların bir icadıdır. Halbuki tükenmez kalemin ilk modeli 1880 yıllarında ortaya çıkmıştır.

Söyle Nasıl? ‘da bu sefer sizlere bir tükenmez kalemin yapısını ve nasıl çalıştığını anlatmaya çalışacağım. Birazcıkta tarihçesinden bahsetsem fena olmaz değil mi?

NASIL ÇALIŞIR?

Tükenmez kalem mürekkep dolu bir tüp ile (genellikle ince plastik bir tüp) bunun ucuna monte edilmiş bir bilyeden oluşur. Bilye kalemin ucundaki sokete sıkıca oturmuştur. Bilye sadece kağıdın üstüne akacak kadar mürekkebin akmasına izin verir.

Tükenmez kalem kağıt üstünde hareket ettikçe, bilye yuvası içinde döner. Bu dönme ile tüpten aldığı mürekkebi kağıdın üstüne taşır. Böylelikle istediğinizi yazmış olursunuz (veya çizmiş). Tükenmez kalemin mürekkebi, dolmakalem mürekkebinden farklıdır. Daha kıvamlı bir mürekkep olup, boyama gücünü artırıcı, kayganlaştırıcı, koyulaştırıcı ve kurutucu maddelerle takviye edilmiştir. (Bazı tükenmez kalemlerde ise galiba malzemeden çalıyorlar, çünkü devamlı akıtıp duruyor.)

Tükenmez kalemin çalışma prensibini anlamak için ona biraz daha yakından bakmanız gerekecektir. Fakat ucu çok küçük değil mi, gözükmüyor. Bu yüzden size, aşağıdaki deo roll-on fotoğraflarına bir gözatmanızı öneririm. Roll-on larda tükenmez kalem teknolojisini kullanır ama biraz büyük ölçekli olarak.

Bir deo roll-on şişesi	Roll-on soketi ve topu
Tükenmez kalem ucu ve bilyesi

TARİHÇE

Yazımın başında tükenmez kalemin ilk modelinin 1880’li yıllarda ortaya çıktığından bahsetmiştim. Amerikalı derici John Loud hayvan derilerini işaretlemek için, yuvarlak top uçlu bir kalem yapar ve bunun patentini alır. Yalnız bu modelin üretimi o zamanlar gerçekleşmez. Çünkü o yılların teknik imkanları seri şekilde imalata elverişli değildi. Aynı zamanda hem uzun süre dayanabilecek, hem de çıkış deliğini tıkamayacak yoğunlukta bir mürekkep mevcut değildi.

Yaklaşık elli yıl sonra 1935 yılında Macar Ladislas Biro ve kardeşi Georg, Loud’ un kaleminin daha gelişmişini üretirler. Bu kalemin mürekkebi daha iyi ve daha kullanışlıydı. 1943 yılına gelindiğinde Biro kardeşler tükenmez kalemin patentini Avrupa Patent Bürosundan aldılar ve ilk ticari modelleri Biro Pen ‘leri ürettiler. Daha sonra İngiliz hükümeti tarafından hakları satın alınan patentli Biro kalemleri, Kraliyet Hava Kuvvetleri tarafından Kullanılmaya başlandı. Bu kalem uçak mürettebatı tarafından yüksek irtifalarda basınç değişiklerinde bile kullanılabiliyordu. Halbuki dolmakalemin mürekkep akıtma gibi bir problemi vardı.

1945 yılında Milton Reynolds tükenmez kalemi, Amerika’ya tanıttı. O zamanlar tabi ki çok pahalıydı. Tanesi yaklaşık 10 Dolara satılmıştı.

1950 yılında ise Fransız Marcel Bich tükenmez kalemin maliyetlerini aşırı derecede düşürerek BIC markası adı altında Avrupa’da satışa sundu. BIC marka kalemler yaklaşık on yıl sonra Amerikan pazarına girdi.

DOLMAKALEME GÖRE ÜSTÜNLÜKLERİ

-Doldurmak için mürekkep şişesine ihtiyaç yoktur. Tükenmez kalemin mürekkebi kendisine uzun süre yeter. Yaklaşık 2-3 km uzunluğunda bir çizgi çizebilirsiniz.

- Mürekkebi bittiğinde, yeni bir tüp takarsınız olur biter.

- Az bir sürtünmeyle daha çabuk hareket eder ve kolay yazılır.

- Basınç değişiklerinden etkilenmediği için uçak yolculuklarında kullanılabilir.

- Mürekkep, uca sürekli ve düzgün olarak geldiğinden dolgun, temiz ve lekesiz bir yazı imkanı tanır.