Otomobil
firmalarına göre adı TCS veya ASR olarak farklılık gösterse
de işlevi aynıdır: Aracınızın tekerlerinin patinaj yapmasını
önlemek. Kısaca “Anti Patinaj Sistemi” olarak bilinen TCS’nin
sürüş güvenliğine katkısı büyüktür.
TCS
sistemlerine yakından baktığımız bu yazımızda, hangi parçalardan
oluştuğunu ve çalışma prensibini size anlatmaya çalışacağız.
TCS
NE DEMEKTİR?
İlk
olarak kelime anlamına bakalım. İngilizce’deki “Traction Control
System” kelimelerinin baş harflerini (TCS) temsil eder. Türkçe
karşılığı ise “Çekiş Kontrol Sistemi” dir.
Yazımızın
başında belirttiğimiz ASR ifadesi ise Almanca “Anti Schlupf
Regelung” kelimelerinin baş harflerini temsil eder. Bu da
Türkçe’ye “Anti Patinaj Sistemi” olarak çevrilebilir.
Bazı
otomobil firmalarına göre adı farklılık gösteren “Patinaj
Kontrol Sistemi” prensip olarak aynı şekilde çalışırlar.
Şimdi
TCS’yi oluşturan parçaları yakından inceleyelim.
TCS‘Yİ
OLUŞTURAN PARÇALAR
Öncelikle
şunu belirtmekte fayda var: TCS olan bir araçta ABS
var demektir. Bunun birinci sebebi TCS sistemi ABS’nin kullanmış
olduğu teker hız algılayıcılarını kullanır. İkinci sebebi
ise TCS’nin çalışmak için ABS’ye ihtiyaç duymasıdır.
Aşağıdaki
şekilde TCS ve ABS parçalarının yerleri gösterilmektedir.
TCS’nin
ABS’nin kullandığı teker hız algılayıcılarını
kullandığını söylemiştik. TCS bunlar sayesinde çekişin olduğu
araç tekerlerinin hangisinin patinaja girdiğini anlayabilir.
Bu algılama işleminden sonra ilgili tekerin hızını düşürmek
suretiyle patinajı önler.
TCS
bütün bunları yapmak için aşağıdaki parçalardan faydalanır:
Teker
hız algılayıcıları:
Tekerlerin üzerinde bulunan ve tekerlerin dönüş hızını
algılayan parçalardır. Bunlar sayesinde TCS çekişin olduğu
tekerlerdeki hızı algılayarak, hangi tekerin patinaja
girdiğini belirler.
ABS
hidroliği:
Bu parçanın içindeki valfler her bir tekere giden fren
basıncı miktarını ayrı ayrı kontrol edebilir.TCS patinaja
giren tekerin hızını düşürmek için ABS hidroliğini kullanır
ve ilgili tekere fren uygular.
Elektronik
kontrol ünitesi (ECU):
TCS’nin kritik durumlarda ne yapması gerektiğine burada
karar verilir. TCS aşağıdaki parçaları kullanarak motor
gücünü kontrol edebilir ve teker hızını azaltır:
- Yakıt kısma valfi
- Ateşleme tertibatı
- Yakıt enjektörü
- Gaz pedal sensörü
NASIL
ÇALIŞIYOR ACABA?
Şimdi
de TCS’nin çalışma prensibi nasıldır ona bakalım. TCS’nin
devreye girmesi için çekişin olduğu tekerlerden birinin patinaja
başlaması lazımdır. TCS bunu teker hız algılayıcıları sayesinde
anlar. Bu durumda TCS devreye girerek aşağıdaki durumlardan
birini uygulayarak patinaj yapan tekerin hızını azaltır.
Durum
1: TCS, ABS hidroliğini
devreye sokarak patinaj yapan tekere fren uygular. Teker patinaj
önleninceye kadar frenlenir.
Durum
2: TCS, yakıt kısma valfi, yakıt enjektörü
ve ateşleme tertibatına müdahale ederek motor gücünü düşürür
ve patinaj yapan tekerlerin hızını azaltır.
Durum
3:
TCS durum 1 ve 2 ‘yi aynı anda kullanarak gerekli işlemi yerine
getirir.
Gördüğünüz
gibi TCS sistemi ABS ile koordineli olarak çalışmaktadır.
Bu ikisinin ortak çalışması ESP (Elektronik Stabilite Programı)
sistemlerinin geliştirilmesini sağlamıştır. ESP
linkine tıklayarak daha ayrıntılı bilgiye ulaşabilirsiniz.
TCS
VARSA NE OLUYOR?
Aşağıdaki
animasyon size bir arabada TCS yoksa ve varsa, araba nasıl
davranıyor onu gösterecektir. Lütfen ilgili butonlara tıklayınız.
Bu
makalenin hazırlanmasında bize katkıda bulunan BOSCH
OTOMOTİV 'e teşekkür ederiz.
