Çevremizde bulunan pek çok alette kullanılan bu motorları küçümsememek lazım. Çim biçme makinesinden, motorsikletlere; jet-skilerden kar motorlarına; teknelerden model uçaklara kadar kullanım alanı bulan bu motorlara daha yakından bakmak istedik bu sefer.

Merak ediyorsanız eğer iki zamanlı motrların nasıl çalıştığını yazımıza devam edin lütfen benle beraber...

İKİ ZAMANLI NE DEMEK?

Diğer bölümlerimizde sizlere benzinli motorları ve dizel motorları anlatmıştım. O motorlar hakkında birkaç hatırlatma yapmak gerekirse: Benzinli ve dizel motorlar, dört zamanlı motorlar idi. Yani motor içindeki pistonun 4 kez aşağı ve yukarı hareketiyle motorun bir turunu tamamlanmış oluyordu. Bu esnada krank mili ise 2 tam tur yapmış oluyordu. Dört zamandan kastedilen aşamalar ise; emme, sıkıştırma, yanma ve egzoz zamanları idi.

Bu kısa hatırlatmadan sonra iki zamanlı motorlara geri dönelim. Adı üstünde bu motorlar 1 turunu pistonun 2 kez aşağı ve yukarı hareketi ile tamamlarlar. Bu hareket sonucu krank mili 1 tam tur yapar. Hareketi oluşturan piston dört zamanlı motorlardan farklı olarak 2 zamanda (veya harekette) işini bitirir. Bu zamanlar; emme ve sıkıştırma ile yanma ve egzoz zamanlarıdır. Burada dikkat edilecek nokta şudur: Emme ve sıkıştırma işleri, aynı zamanda birbirinin ardı sıra pistonun aşağı yukarı bir kez gidip gelmesiyle oluşur. Aynı olay yanma ve egzoz zamanları içinde geçerlidir.

Şimdi isterseniz daha detaylı bir şekilde inceleyelim iki zamanlı motorları.

NASIL ÇALIŞIRLAR?

Motor çalışırken dört zamanlı motorlardan farklı olarak, hem pistonun altındaki krank bölümünden hem de silindirin içinde pistonun üst kısmından faydalanır. Emme veya egzoz subapları yoktur. Motorun içinde oluşan basınca farklarından dolayı yakıt karışımı emilir veya egzoz gazı dışarıya atılır.

Emme ve sıkıştırma zamanları
Piston yukarı çıkarken üstünde bulunan karışımı silindirin içinde sıkıştırmaya başlar. Bu esnada krank bölümünde pistonun yukarı çıkmasından dolayı bir vakum (negatif basınç) oluşur. Böylelikle yakıt karışımı emme kısmından krank bölümüne dolar. Bu karşım benzin, yağ ve hava karışımıdır. Krank bölümünde yağ dolu olmadığı için (dört zamanlı motorlar gibi) motor elemanlarının yağlanması benzine karıştırılan yağ sayesinde olur. Piston yukarı doğru devam ederek yakıt karışımını iyice sıkıştırmıştır. Sıkışan yakıt karışımı bujinin ateşlenmesiyle yanarak bir patlama oluşturur. Bu patlamayla açığa çıkan enerji pistonu aşağı doğru hareket ettirir.

Yanma ve egzoz zamanları
Piston aşağı doğru hareket ederken egzoz çıkışı açılır ve emme ağzı kapanır. Yanmış yakıt olan egzoz gazı, egzoz borusundan dışarı atılır. Pistonun aşağı hareketine devam etmesiyle, aşağıda sıkışan yakıt karışımı, taşıma cebinin açılmasıyla pistonun üst kısmına dolmaya başlar. Üst bölüme yeni yakıt karışımı dolarken, içerdeki tüm egzoz gazı atılmıştır. Aşağı doğru hareketini tamamlayan piston yukarı doğru harekete geçer. Artık emme ağzı tekrar açılacak, egzoz gazı çıkışı kapanacak ve motor yeniden aynı şeyleri yapmaya başlayacaktır.

İki zamanlı motorlar işte bu prensibe göre çalışırlar. Şimdi diğer detaylara kısa kısa bir göz atalım!

KISA KISA BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ

• İki zamanlı motorlar, dört zamanlı motorlara göre daha az detay içerirler. Bu yüzden imalatı daha kolay ve daha ucuzdur.
  
  
• Maliyeti ucuz olmasına rağmen, yakıt karışımının bir kısmının yanmadan egzoz gazıyla birlikte dışarı atılması sakıncalı ve ekonomik olmayan tarafıdır.
  
  
• Yakıt karışımı krank bölümünü kullanarak pistonun üst kısmına ulaşır. Bu yüzden krank bölümü dört zamanlı motorlar gibi devamlı yağ içinde yüzmez. Bu bölümün yağlanma işlemi, benzine karıştırılan yağ sayesinde olur. Fakat bu yağın benzinle birlikte yakılması çevre kirliliğine sebep veren sakıncalı bir durumdur.
  
  
• İki zamanlı motorlarda pistonun her yukarı çıkışında yanma işlemi gerçekleşmektedir. Halbuki dört zamanlı motorlar da, piston ikinci kez yukarı çıktığında yanma işlemi gerçekleşmektedir. Yanma işleminin her defasında olması çok yüksek ısıların ortaya çıkmasını ve motor elemanlarının ömrünün kısa olmasını doğurmaktadır.
  
  
• Bu motorların soğuk havalarda çalıştırılması diğer motorlara göre daha kolaydır. O yüzden özellikle kar motosikletlerinde tercih edilirler.