|
Fazla söze gerek yok. Telgraf kiminiz için bir nostalji
artık. Günümüz iletişim teknolojisinin yanında telgraf sözü
artık bizlere geçmişi hatırlatıyor galiba. Fazla değil, 100-130
sene öncesine gittiğinizi hayal edin. Şehirleri, insanları
birbirine bağlayan yegane iletişim aracının telgraf olduğu
bir zaman bu. Ne internet, ne televizyon ne de telefon var.
Tabi ki o zamanlar mektuplar da bir iletişim aracıydı, ama
telgraf ilk elektrik akımıyla çalışan iletişim aracı olarak
tarihte yerini almıştır.
Telgrafları
anlatacağım bu sefer. Tarihi ve Mors alfabesi hakkında bilgi
vermeye çalışacağım.
TELGRAFIN TARİHİ
Telgraf
elektrik akımını kullanan ilk haberleşme aracı olması ile
önem kazanır. O zamanlarda, haberleşmek için telgrafa alternatif
sadece mektuptu.
1830
lu yıllarda elektrikle haberleşme sistemi için gerekli tüm
öğeler hazırdı: Elektrik akımı, manyetizma ve elektromanyetizma.
Şimdi tüm bunları birilerinin birleştirip, haberleşmeyi sağlayacak
sistemi geliştirmesi gerekiyordu.
1830
yılında Amerikalı Joseph Henry (1797-1878), elektrik akımını
teller vasıtasıyla uzaklara taşıyıp, oradaki bir zili çalıştırdı.
Zil bir elektromıknatısa bağlıydı. Bu elektrikli telgrafın
doğuşuydu.
 |
1832
yılında Amerikalı ressam Samuel Morse, bir yolculuk
sırasında kendisine elektromıknatıstan söz eden bir
yolcuyla tanışmıştı. Telgraf üstünde zaten çalışmaları
olan Morse, bu sefer elektromıknatıslı telgraf için
çalışmaya başladı.
1835
yılında, Morse ilk elektromıknatıslı telgrafını yaptı.
O telgrafta bulunan elektromıknatısa başlı bir kalem
vardı. Bu kalem kağıt bir şerit üzerine elektromıknatıstan
aldığı hareketle zig zag çizgiler çiziyordu. Bu sistem
pek başarılı değildi. |
| Samuel
Morse (1791-1872) |
Daha
sonra Morse ve yardımcısı Vail bunu geliştirdiler. Nokta ve
çizgilerden oluşan bir kodlama sistemi ortaya çıkardılar.
Bu kodlama sistemi, daha sonra tüm dünyada kabul gören Mors
alfabesiydi.
O
yıllarda telgraf en popüler iletişim aracı oldu. İlk telgraf
hattı ise 1843 yılında Washington, D.C. ile Baltimore, Maryland
arasına çekildi.
NASIL ÇALIŞIR?
Elektrikli
telgraflar, bir verici, bir alıcı ve ikisi arasına çekilmiş
elektrik hattından meydana gelir. Vericiye maniple denir.
Maniple, telgraf şebekesindeki elektrik akımını açıp kapayan
anahtarlardır. Manipleye basınca devre tamamlanır ve telgraf
şebekesinden akım geçer.
Karşı
tarafta ise alıcılar vardır. Alıcılar, elektromıknatıs bobinlerden
yapılmışlardır. Elektromıknatısın karşısında ileri geri hareket
edebilen madeni bir çubuk vardır. Bu çubuk elektromıknatıstan
akım geçtiği zaman hareket eder. Çubuğun ucundaki mürekkepli
kalem bir kağıt şerit üzerine nokta (.) veya çizgi (-) şeklinde
şekiller çizer.
Sesle
çalışan alıcılar da vardır. Bunlar kağıt bir şeride yazı yazmak
yerine, sert bir cisme vurarak tıkırtı çıkarırlar. Tecrübeli
telgraf operatörleri , bu tıkırtıları dinleyerek mesajı çözerler.
Burada kısa tıkırtı nokta (.), uzun tıkırtı çizgi (-) anlamına
gelmektedir.
Neyse
kafanızı daha fazla şişirmeden, Mors alfabesi hakkında gerekli
bilgileri vereyim.
MORS ALFABESİ
Samuel
Morse' un geliştirdiği alfabe günümüzde de halen kullanılmaktadır.
Telgrafla iletişim geride kalsa bile, telsiz operatörleri
hala mors alfabesini kullanmaktadırlar. Benim de bilmediğim
daha birçok alanda mors alfabesi eminim ki kullanılmaktadır.
Aşağıda mors alfabesine ait kodlamaları bulabilirsiniz.
İşte
bu kadar telgraf için anlatacaklarım. Geçmişin telgraflı iletişiminden,
günümüz internetli iletişimine nasıl gelmişiz değil mi? |
