Sanırım çoğunuz mikrodalga fırınların ne kadar hızlı pişirdiğini
duymuştur. Peki, sizin evinizdeki fırın niye bu kadar hızlı
pişirmiyor? Acaba ısı derecesini sonuna kadar getirirseniz
mikrodalga fırın kadar hızlı pişirebilir mi? Cevabını hemen
vereyim : Hayır pişiremez. Acaba mikrodalga fırınlar klasik
fırınların tahtına göz mü dikiyorlar?
Bu
yazımızda sizlerle birlikte mikrodalga fırınların dünyasına
bir gezi düzenleyeceğiz. Yemeklerimizi nasıl pişirirler, bir
zararları var mıdır gibi konuları biraz inceleyelim. İlk olarak
adını aldığı mikrodalgalar nedir ona bakalım isterseniz.
MİKRODALGA
NEDİR?
Aslında
mikrodalgalar evimizin içine kadar girmiş durumda. Onları
göremiyorsunuz ama onlar sayesinde radyo dinliyorsunuz ,
televizyon seyrediyorsunuz, cep telefonu ile konuşuyorsunuz
ve yemeklerinizi pişirebiliyorsunuz. Mikrodalgalar ışık
hızında hareket eden, çok kısa dalga boyuna sahip elektromagnetik
bir enerjidir.
Sizlere
elektromagnetik enerjiyi bir örnekle açıklamaya çalışayım:
Bir gölete taş atarsanız, gölün üstünde ufak dalgalar oluşur.
Bu dalgalar genişleyerek gölün yüzeyine dağılır. Dalgaların
yukarı ve aşağı olan titreşimi yayılma doğrultusuna dik
durumdadır. Bunlara enine dalgalar denir. İşte mikrodalgalarda
bir çeşit enine dalgadır.
Gölete
atılan taşın oluşturduğu etki su ortamında dalgacıklar vasıtasıyla
taşınır. Ses dalgaları da buna benzer. Onlarda yayılmak
için havada ve suda olan molekülleri kullanırlar. Yani bu
tür dalgalar yayılmak için hava veya su gibi ortamları kullanırlar.
Örneğin havasız bir ortamda patlayan bir silah sesini duyamazsınız.
Fakat
radar dalgaları, radyo ve TV dalgaları gibi elektromagnetik
enerji formları uzay boşluğunda milyonlarca kilometre yol
katedebilirler. Yani yayılmak için bir ortama ihtiyaç duymazlar.
Uzay boşluğunda veya bir boru içerisinde yayılabilirler.
Elektromagnetik dalgaların enerjileri kendi içlerinde saklıdır.
Yandaki
frekans spektrumuna bakarsanız, mikrodalga fırınlarda
kullanılan mikrodalgaların frekansı TV dalgalarının
üstünde ve radar dalgaları ile aynı frekans bölgesinde
yer almaktadır. Aynı zamanda mikrodalgalar iyonize
olmayan ışınlar bölgesinde yer almaktadır. İyonize
olmayan ışınlar maddenin moleküler yapısına ve canlı
hücrelerin yapısına bir zarar vermezler. İyonize olan
ışınlar ise yüksek frekanslıdır ve maddelerin, hücrelerin
yapısında kalıcı hasarlara yol açabilirler.
Umarım
mikrodalgalar konusunda biraz bilginiz olmuştur. Şimdi bir
mikrodalga fırın nasıl çalışır ona bakalım.
NASIL ÇALIŞIR?
İlk
olarak şunu bilmenizi isterim. Mikrodalga fırınlar elektrik
enerjisiyle çalışır. Fırının bu elektrik enerjisini mikrodalga
enerjisine dönüştürmesi ise bir magnetron ile olur. Magnetron
2450 MHz frekansında mikrodalgalar üretir. Bu mikrodalgalar,
dalga kılavuzu vasıtasıyla fırının içine ulaşırlar. Bu noktada
mikrodalgaların birkaç karakteristik özelliğinden bahsetmek
istiyorum.
-
Mikrodalgalar, tıpkı güneş ışığının camdan nasıl geçiyorsa
cam, porselen, kağıt ve plastik gibi çoğu maddelerin içinden
geçebilirler.
-
Mikrodalgalar, duvara çarpan bir topun geri dönmesi gibi,
metallerden yansıyıp geri dönerler.
-
Mikrodalgalar maddelerin içine nüfuz ederler ve özellikle
yiyecekler tarafından emilirler.
Bu
bilgilerden sonra kaldığımız yerden devam edebiliriz. En son
mikrodalgalar fırının içine ulaşmıştı. Bu mikrodalgalar pişirmek
istediğimiz yiyecek tarafından emilirler. Saniyede 2,45 milyar
kez titreşen mikrodalgalar yiyeceğin içine girdiklerinde,
su moleküllerinde bir titreşim oluştururlar. Mikrodalgaların
polaritesi (kutupsallık) her değiştiğinde (+) ve (-) yüklerle
yüklü su molekülleri bir ileri bir geri saniyede 4,9 milyar
kez titreşirler. Bu yüksek hızdaki titreşmeden dolayı birbirine
sürtünen su molekülleri ısı enerjisini açığa çıkarırlar. Bu
ısıyla ise yiyecek pişmiş olur. İçinde daha fazla su molekülü
olan yiyecekler daha hızlı pişerler.
Klasik
fırınlarda olduğu gibi mikrodalga fırınlarda ortam ve yiyecek
kapları ısınmazlar. Yalnızca yiyecekler ısınır ve pişerler.
Pişirme süresi ise çok daha kısadır.
SORULARINIZA CEVAPLAR
Çelik tenceremle mikrodalga fırında
yemek pişirebilir miyim?
Hayır,
çünkü mikrodalga ışınlar metal malzemelerden yansırlar, içlerinden
geçemezler. Ama cam, seramik, plastik ve hatta kağıt kapta
bile yemeğinizi pişirebilirsiniz.
Mikrodalga
ışınlar zararlı radyasyon yayar mı?
Mikrodalga
ışınlar iyonize olamayanlar grubuna dahildir. Madde ve canlı
hücrelerin yapısını değiştirmezler ve radyoaktif olarak zarar
veremezler. Fakat X ve Gama ışınları gibi iyonize olanlar
grubundakiler, maddenin ve hücrenin yapısını değiştirirler
ve zararlı olabilirler.
Mikrodalga
fırına çalışırken elimi soksam ne olur?
Sakın
böyle bir şey denemeyin. Mikrodalga fırınınızda sadece yemek
pişirin. Eğer elinizi çalışırken sokmaya kalkarsanız o da
pişer.
Mikro
dalga fırında pişen yemek zararlı mıdır?
Hayır
değildir. Mikrodalga fırınlar elektrik enerjisini, mikrodalga
enerjisine; mikrodalga enerjisini de ısı enerjisine çevirir.
Fırından çıkan yemekte radyasyon falan yoktur, afiyetle yiyebilirsiniz.
Mikrodalga
fırının içini kapaktan bakınca görüyorum. Peki mikrodalga
ışınlar buradan ışık gibi dışarı sızmıyor mu?
Mikrodalgalar
kapakta bulunan metalin üstündeki ufak deliklerden dışarı
çıkamazlar. Çünkü mikrodalganın fiziki karakteristikleri buna
uygun değildir. Dalgaların frekansı (saniyedeki titreşim sayısı)
ile dalga boyu arasında şu ilişki vardır: Yüksek frekans kısa
dalga boyu, alçak frekans uzun dalga boyu demektir. Bunu terside
doğrudur. Kapakta bulunan ufak delikler ışık dalgalarının
geçmesine izin verirler ve fırının içini görürüz. Çünkü ışığın
dalga frekansı son derece yüksektir, dolayısıyla dalga boyu
da çok küçüktür. Dalga boyunun çok küçük olması kapaktaki
deliklerden geçmesine müsaade eder. Mikrodalgaların ise frekansı
düşüktür ve dalga boyu daha uzundur. Bu yüksek dalga boyuyla
kapaktaki ufak deliklerden geçemezler ve içeri tekrar geri
yansırlar.
KISA BİR TARİHÇE
1946
yılında radarla ilgili bir araştırma projesinde Dr. Percy
Spencer da görevliymiş. Dr. Spencer magnetron denilen vakum
tüpü üzerinde çalışırken cebindeki çikolataların eridiğini
farketmiş ve şaşırmış. Sonra bir deney yapmış. Mısır tanelerini
magnetronun yanına koymuş ve görmüş ki mısırlar patlamış,
her tarafa saçılmış. Sonra çiğ bir yumurtayı koymuş magnetronun
yanına. Arkadaşları ile ne olacağını beklerken yumurtanın
piştiğini ve patladığını görmüşler. Dr. Spencer kendi kendine
sormuş: Yumurtayı bile pişiren bu mikrodalga enerji yemekleri
de pişiremez mi? İşte mikrodalga fırınlar üstündeki ilk çalışmalar
bu tesadüf sonucu başlamıştır.
Son
olarak mikrodalga fırınları kullanırken dikkat etmeniz gereken
birkaç şeyi söylemek istiyorum:
-
Çalışan bir mikrodalga fırından en az bir kol mesafesi kadar
uzakta durunuz ve yüzünüzü yemek pişmiş mi diye fırına yaklaştırmayın
- Fırın boşken çalıştırmayın
- Kapak kapanmıyor veya hasar görmüşse fırını çalıştırmayın.
-
Fırının içini sık olarak temizleyin.
-
Yemek pişirirken metal kap kullanmayın.
-
Kalın kabuklu yiyecekler pişince içinde buhar kalır ve kabuk
çatlayınca dışarı buhar fışkırır. O yüzden dikkatli olun.
İşte
bu kadar mikro dalga fırınlar hakkında yazacaklarım. Yeni
bir yazıda görüşmek üzere!